Атырауда қаңғыбас жануарлар мәселесі қайтадан қаладағы ең өзекті тақырыптардың біріне айналып отыр, деп хабарлайды AtyrauTODAY тілшісі.
Тұрғындар аулаларда, гараж маңында, мектептер мен балалар алаңдарында иттердің топ-тобымен жүруіне шағымдануда. Алайда бұл жағдай тек аулауға қатысты мәселе емес. Көп жағдайда қаңғыбас иттердің бұрын иесі болған.
Мамандардың айтуынша, мәселенің едәуір бөлігі көшеден емес, иелердің жауапсыздығынан басталады. Жануарды асырап алады, бірақ тіркемейді, серуендетуді бақыламайды, кейде тіпті көшеге тастап кетеді. Соның салдарынан үй жануары тез арада «иесізге» айналады: иесін анықтау қиын, оны үйіне қайтару мүмкін болмай қалады, ал оның салдары қала қызметтері мен бюджетке жүктеледі.
2023 жылдың қыркүйегінен бастап Қазақстанда үй жануарларын міндетті түрде есепке алу енгізілді. Күнделікті өмірде бұл көбіне чиптеу деп аталады, дегенмен жануарды түрлі тәсілмен тіркеуге болады. Ең бастысы — жануарды сәйкестендіріп, оны иесімен байланыстыру мүмкіндігі болуы керек.
«Жануарларға жауапкершілікпен қарау туралы» заңға сәйкес, тіркеудің болмауы әкімшілік жауапкершілікке әкеледі. Жеке тұлғалар үшін айыппұл 10 АЕК құрайды, 2026 жылы бұл 43 250 теңге. Лауазымды тұлғалар үшін — 20 АЕК, заңды тұлғалар үшін — 30 АЕК. Қайталанған жағдайда айыппұл көлемі ұлғаяды. Талаптардың сақталуын бақылау да күшейтіледі. Ішкі істер органдары қызметкерлері жергілікті атқарушы органдармен бірлесіп профилактикалық тексерулер жүргізе алады.
Сонымен қатар салдары үшін жауапкершілік те ерекше атап өтіледі. Егер жануарды серуендету ережелерін бұзу адамға, мүлікке немесе басқа жануарларға зиян келтірсе, иесі келтірілген шығынды өтеуге міндетті. Денсаулыққа ауыр зиян келтірілген жағдайда қатаң шаралар қарастырылған, оның ішінде белгіленген тәртіппен жануарды эвтаназиялау да бар.
Атыраудағы мәселенің ауқымы сандардан да көрінеді. 2025 жылы қалада 9 335 қаңғыбас жануар ұсталды. Оның 8 912-сі тұрғындардың шағымдары мен мамандардың қорытындылары негізінде қауіпті деп танылып, жойылған. Биыл қаңғыбас иттерді аулау және жою бойынша 41 млн 760 мың теңгеге жаңа келісімшарт жасалып, жұмыстар 31 мамырға дейін жоспарланған.
Қала әкімдігінің баспасөз қызметінің мәліметінше, Атырауда қаңғыбас иттерді аулаумен «AG Disinfection Services» ЖШС айналысады. Одан кейін жануарлар ветеринарлық мекемелерге жеткізіліп, тексеруден өткізіліп, стерилизация жасалады. Мамандардың айтуынша, ит тек нақты қауіп төндіргенде, адамға шабуыл жасаған жағдайда немесе қоғамдық орындарда бақылаусыз агрессия көрсеткенде ғана агрессивті деп танылады.
Атырау қаласының экоактивисі Мамучар Жабасовтың пікірінше, мәселені кешенді түрде шешу қажет.
— Үй жануарларын міндетті түрде тіркеп, чиптеу керек. Иттерді сату тек ресми тіркелген ұйымдар арқылы жүзеге асуы тиіс. Бұл бақылауды күшейтіп, жануарларды негізсіз тастап кету жағдайларын азайтады. Оларды жай ғана көшеге тастауға болмайды, — деді Жабасов.
Адамдардың қауіпсіздігі мен жануарларға гумандық қарым-қатынас арасындағы тепе-теңдік өңірдегі маңызды тақырыптардың біріне айналып отыр. Бұл ретте чиптеу мен тіркеу — жай формалдылық емес, иесінің жауапкершілігін бекітудің нақты жолы. Өйткені әр жануардың иесі болуы керек, ал әр иесі өзі баптаған жануар үшін жауап беруге міндетті.
Фото: Әнуар Әбілғазиев
